วาดผี

จิตรกรคนหนึ่งวาดภาพให้กับฉีหวาง ฉีหวางถามเขาว่า

“บอกข้าหน่อยเถิดว่า สิ่งใดที่วาดยากที่สุด?”

จิตรกรตอบว่า

“สิ่งที่วาดยากที่สุดคือสัตว์จำพวกม้าและสุนัข”

ฉีหวางถามอีกว่า

“ถ้าเช่นนั้น สิ่งใดที่วาดง่ายที่สุด?”

จิตรกรตอบไปอย่างไม่ลังเลว่า

“ภูตผีปีศาจนั่นแหละที่วาดง่ายที่สุด”

ที่เป็นเช่นนั้นเพราะเหตุใดหรือ? เหตุผลเป็นเพราะว่า ม้าและสุนัขนั้นเรามักมองเห็นกันอยู่ทุกวัน เป็นสิ่งที่คุ้นตาเราเป็นอย่างยิ่ง ถ้ามีส่วนใดที่วาดได้ไม่เหมือนจริงแม้เพียงเล็กน้อย ผู้ดูก็สามารถชี้จุดบกพร่องนั้นออกมาได้โดยง่าย แต่สำหรับภูตผีปีศาจนั้น ไม่มีใครเคยพบเห็นกันมาก่อนเลย ดังนั้น จึงไม่มีใครสามารถบอกได้ว่าเหมือนจริงหรือไม่

หาน เฟ่ย จื่อ

(ประมาณ 300-200 ปี ก่อน ค.ศ.)

เรืองรอง  รุ่งรัศมี แปล

1987

พิมพ์รวมเล่มครั้งแรกในหนังสือ มณีปัญญา ปรัชญานิพนธ์จีนโบราณ กรกฎาคม พ.ศ.2530 

ดวงตามองไม่เห็นขนตา

ฉู่จวงหวางคิดจะยกทัพไปตีเยว่กว๋อ ตู้จื่อแย้งว่า

"ที่ท่านประมุขคิดจะยกทัพไปตีเยว่กว๋อนั้นด้วยเหตุอันใด ?"

ฉู่จวงหวางบอกว่า

“เพราะการปกครองของเยว่กว๋อนั้นวุ่นวาย และกำลังทหารก็อ่อนแอ”

ตู้จื่อพูดว่า

“ข้ารู้สึกกลุ้มกังวลกับเรื่องนี้เป็นอย่างยิ่ง ความรู้ของคนๆ หนึ่งนั้น เปรียบได้กับดวงตาของคนเรา สามารถมองเห็นสิ่งที่อยู่ไกลออกไปถึงร้อยก้าว แต่กลับไม่อาจมองเห็นขนตาของตนเอง กองทัพของท่านถูกฉินกว๋อและจิ้นกว๋อตีจนแตกพ่าย ทำให้สูญเสียดินแดนไปนับถึงร้อยลี้ นี่คือสิ่งที่แสดงให้รู้ถึงความอ่อนแอของกองทัพ จวงเชียวก่อการกบฏอยู่ภายในประเทศ โดยเหล่าขุนนางไม่สามารถจัดการได้ นั่นคือสิ่งที่แสดงให้เห็นถึงความวุ่นวายทางการเมือง บัดนี้บ้านเมืองของท่านเองก็อ่อนแอวุ่นวายมิได้น้อยไปกว่าเยว่กว๋อ แต่ท่านก็ยังคิดจะยกทัพไปตีเยว่กว๋อ ความรู้เช่นนี้ก็เป็นเช่นเดียวกับที่ดวงตามองไม่เห็นขนตาฉะนั้น”

และแล้วฉู่จวงหวางก็ล้มเลิกความคิดที่จะยกทัพไปตีเยว่กว๋อ

หานเฟยจื่อ

280-233 ปีก่อน ค.ศ.

เรืองรอง รุ่งรัศมี 

แปลและเรียบเรียง

พิมพ์รวมเล่มครั้งแรกใน รอยยิ้มในปัญญา สำนักพิมพ์ทางทอง มกราคม 2536